Rýnt í gruggugt vatn

Lífið er að fjara úr Lagarfljóti vegna aurburðar í kjölfar Kárahnjúkavirkjunar og menn þar eystra muna ekki eftir að því hafi verið spáð. Þeir muna eitthvað sagt um minni rýni fljótsins, en ekki þessi ósköp. Þeir muna eflaust líka eitthvað um gagnrýni, og að ekki hafi verið mark á henni takandi. Það rann allt eftir einni slóð þegar ákveðið var að virkja eins og síðar allt rann eftir einni slóð fram af hengifluginu. En hví skyldi það koma einhverjum á óvart að fiskur í Lagarfljóti yndi því illa að fá allan aurinn úr Jöklu yfir sig? Hvaða fræði voru það? Það voru engin fræði, það var pólitík. Fólk var blindað, einkum fólk á Austurlandi, sem hafði eðlilegar áhyggjur af framtíð byggðarinnar. Pólitikin bauð Lausnina og ekkert stopp. Virkjun var rakið dæmi, eintómir plúsar og engir mínusar. Mínusarnir voru áróður, plúsarnir sannleikur, því þannig virkar mannshugurinn þegar reiknigáfan hittir óskhyggjuna. Við munum þessa tíma og þetta andrúmsloft. Munum hvernig stjórnmálamennirnir voru búnir að ákveða að ekkert skyldi stöðva þá og hvaða vopnum var beitt til að tortryggja gagnrýnendur og hvernig efasemdir og óþægilegar niðurstöður voru snúnar niður. Menn beittu þar valdi og tefldu fram trausti sínu sem kjörnir fulltrúar fólksins og trausti hins opinbera kerfis gegn öllum efasemdum og allri gagnrýni. Svo var sprengt og flætt yfir land, en eftir lá eitrað andrúmsloft óheiðarlegrar ákvörðunar. En um leið og vatnið flæddi og kaffærði víðerni hálendisins og jökulfljótinu auruga var veitt í nýjan farveg byrjaði að flæða undan því trausti sem misnotað hafði verið og fólk fór að leita nýrra farvega í huganum. Svo leiddi hvað af öðru, hin skelfilega Kárahnjúkahagstjórn, Bóla og Hrun. Ráð manna með alltof mikla pengina og alltof mikil völd og lifðu í sínum einfalda eigin heimi í flóknum heimi okkar allra. Það varð hrun og það sem hrundi mest af öllu var traustið. Nú er traust þjóðarinnar á stjórnmálum á meira dýpi en Hálslón nokkursstaðar og undir aurugra vatni en Lagarfljót nokkurntíma. Og traustið fer áfram þverrandi. Lausnin er ekki lengur ein og með stórum staf og heitir Virkjun, Einkavæðing, Markaður eða Frjálshyggja eins og fyrir Hrunið mikla, heldur eru Lausnirnar núna óteljandi og koma hver úr sinni áttini, eða hver úr sínum hatti galdrameistaranna. Það eina sem virðist öruggt er að skynsemi er fallin úr keppni fyrir löngu. Blessuð sé minning hennar. Það fellur ekki að andrúmsloftinu að reikna dæmin með plúsum og mínusum. Gera ráð fyrir óvissu og vera innan öryggismarka, hlusta á rök og gagnrök. Sem sagt, taka skynsemi fram yfir óskhyggju og stemmningu. Ég óttast að brátt muni miklu og aurugu fljóti veitt í farveg með ófyrirsjáanlegum afleiðingum.