Tapað stríð

Sumt stríð verður aldrei unnið. Þannig er um dauðastríðið, því öllu er afmörkuð stund, og þannig er um stríðið sem ríkisstjórn Íslands lýsti á hendur þjóðinni um ákvörðunarréttinn í samskiptum við Evrópusambandið. Það stríð mun hún aldrei vinna. Hún getur sprengt brýrnar og plægt upp járnbrautirnar, en stríðið vinnur hún aldrei.

Því þó hún fengi þingið til að slíta samningaviðræðum við Evrópu, hvers virði yrði slíkur gerningur? Formlega tæpast gildur, gerður í hrópandi andstöðu við yfirgnæfandi meirihluta þjóðarinnar með sviknu umboði í þokkabót, fengnu með loforði um þjóðaratkvæði áður. Og siðferðislega? Já, siðferðislega væri gildi slíkrar slitatillögu jafngott stríðsyfirlýsingu þings við þjóðina.

Hvernig dettur mönnunum þetta í hug, myndi móðir mín kannski segja, er þeim ekki sjálfrátt? Og það er meinið, kannski er þingmönnunum ekki sjálfrátt. Kannski eru það aðrir sem ráða og segja þeim fyrir verkum. Það hneygjast að minnsta kosti margir til að ætla, sem þrumulostnir horfa á þingmeirihlutann þverskallast við hinu augljósa, að draga ályktunartillöguna til baka og efna til kosninga. Hvers konar svar er það, að hafa skipt um skoðun þegar loforð eru hermd upp á mann og hverskonar heimspeki er varnaglakenningin um orðheldni? Og hvers konar röksemdafærsla er það, að lítill meirihluti í skoðanakönnunum, andvígur inngöngu í ESB, helgi að ekki sé tekið mark á yfirgnæfandi meirihluta, sem vill klára samning? Þetta er tapað stríð.

En  hvað hefur leitt þessa þingmenn okkar í slíkar ógöngur? Það er stríðsmóður hinna áköfu Evrópuandstæðinga og hvernig hagmunirnir kynda undir ófriðarkötlunum með misheppnuðu vali á sendiboðum.  Öllu er afmörkuð stund, líka valdi, virtust þeir ekki vita. Gömlu valdsmennirnir treystu herkænsku sinni. Evrópuspursmálið mætti afgreiða hratt og vel út úr heiminum með snöggu höggi á hnakkann, rétt eins og sumum var tryggt áhyggjulaust ævikvöld hér um árið. Þeir sögðu að spurningin um samningaviðræður væri spurningin um já/nei ESB. Skoðun þjóðarinnar lægi fyrir eftir skoðanakannanir og þingkosningar og því mætti afgreiða málið dautt með snöggu þingvinki.

Sannleikurinn er einfaldur, ég tala ekki um í sambanburði við herkænskuna, en á það samt til að sigra. Þetta mikla mál, samskipti Íslands og Evrópusambandins verður ekki leitt til lykta nema á einn veg og það er einfaldasti og augljósasti vegurinn að fara. Þjóðin verður að kjósa, að fengnum samningi að kjósa um og virða niðurstöðuna.  Það er pólitískt, siðferðislega og samfélagslega eina leiðin sem er okkur fær og hún er jafn sjálfsögð og börn fæðist á hverjum degi, dánir séu bornir til grafar og gamlir þulir setjist í helgan stein.